Projectsecretaris / Omgevingsmanager Pilot Welzinge en de Schorerpolder

De natuur- en waterkwaliteit van het Schelde-estuarium staan onder druk. Vlaanderen en Nederland zetten zich daarom samen in op de bescherming en ontwikkeling van het Schelde-estuarium, onder andere vanuit de Vlaams Nederlandse Scheldecommissie (VNSC). Het blijkt een uitdaging om als stakeholders met verschillende belangen op één lijn te komen over te nemen acties in het Schelde-estuarium om toe te werken naar systeemherstel van de Westerschelde.

Pilot Welzinge en Schorerpolder op basis van geïntegreerde gebiedenaanpak.
Een van de gebieden waar werk van gemaakt wordt, is Welzinge en de Schorerpolder. Een gebied ten oosten van Vlissingen, bij Ritthem. In totaal 145 hectare groot, grotendeels in eigendom van North Sea Port. De pilot bestaat uit twee fases: een verkenningsfase en na een go/no-go moment mogelijk een uitvoeringfase. Momenteel bevindt de pilot zich in de verkenningsfase.

Met de pilot wil de VNSC komen tot verbeterde relatie en vergroot vertrouwen tussen gebiedspartijen door middel van het ontwikkelen van denkbeelden voor de toekomst. En indien het proces haalbare ideeën oplevert ook een plan voor mogelijke herinrichting van het gebied. Daarmee draagt de pilot bij aan natuurontwikkeling en mogelijk andere passende opgaves, maar vooral aan de samenwerking binnen het netwerk bij deze en volgende ontwikkelingen en projecten in het Schelde-estuarium. De VNSC heeft de Provincie Zeeland gevraagd de trekkersrol voor de pilot op te pakken.

Inmiddels loopt de pilot 2 jaar. Er zijn betekenisvolle resultaten behaald op het vlak van samenwerken en ontwerpend onderzoek. De verkenningsfase is echter nog niet afgerond. Het komende jaar staat de pilot in het teken van het zorgvuldig afronden van de verkenningsfase en continueren van het leerproces waarbij met elkaar in beeld wordt gebracht hoe de diverse belangen én natuur kunnen worden afgewogen, een plek kunnen krijgen in het gebied en wat hiervoor nodig is. Hierbij wordt ingezet in het inzichtelijk maken van transitiepaden en het toetsen van de denkbeelden voor de toekomst met relevante trends.

De pilot Welzinge en de Schorerpolder werkt toe naar een integrale herinrichting van de polder met een belang voor thema’s als natuur, waterveiligheid en duurzame landbouw. En belangrijker, de pilot is bedoeld om samen met alle stakeholders op basis van vertrouwen deze integrale pilot succesvol op te zetten en uit te voeren. De vraagstelling voor deze pilot is: kunnen we in Welzinge en de Schorerpolder op basis van de Zeeuwse Integrale Gebiedenaanpak in een goede samenwerking komen tot een breed gedragen, gezamenlijk ontwikkeld plan voor een herinrichting van het gebied waarin de diverse belangen van de stakeholders, inclusief de bewoners en gebruikers van het gebied, een plek krijgen? De doelen van de pilot zijn om te leren en ontdekken hoe we als stakeholders samen tot uitvoerbare plannen kunnen komen. Het geven van een impuls aan de samenwerking tussen stakeholder en overheden. En het maken en uitvoeren van een plan voor de herinrichting van het gebied.

In de pilot wordt de dialoog gevoerd waarbij het herkennen en erkennen van het bestaan van verschillende ideeën en gedachten gestimuleerd wordt. Het erover eens zijn is niet noodzakelijk als het maar wel lukt om begrip te hebben voor de standpunten van de ander en ook geaccepteerd wordt dat meebewogen moet worden om te komen tot een gezamenlijk gedragen plan. Dit noemen we sociale innovatie en vormt een onderdeel van de gebiedenaanpak. Daarnaast wordt de methode van ontwerpend onderzoek toegepast. De deelnemende stakeholders en streekholders werken op basis van co-creatie scenario's uit als alternatieven voor een mogelijke toekomstige inrichting.

De Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) is een programma van de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Uitgevoerd door Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland in samenwerking met regionale partijen. Zij dragen bij aan het waarborgen van de ecologische en economische functies van de grote wateren van Nederland. En werken aan systeemherstel door middel van maatregelenpakketten onderverdeeld in regionale gebiedsgerichte projecten. Daarbij werkt de PAGW via streefbeelden. Voor de Westerschelde gaat het met name om: geleidelijke land- waterovergangen en verbinding tussen grote en kleine wateren.

De pilot is een bijzonder PAGW project omdat ruimte is geboden om gezamenlijk de tijd te nemen om tot een gedragen schets van een mogelijke inrichting van het gebied te komen en een sociaal innovatieve invalshoek heeft. Het doel hierbij is het opbouwen van vertrouwen. Het op de juiste manier doorlopen van dit proces biedt echter geen garantie op uitvoering. Er is in het projectplan een go / no-go moment opgenomen om de mijlpaal te markeren mocht het lukken tot een gedragen visualisatie te komen voor een mogelijke herinrichting van het pilotgebied.

Er zijn tijdens het gebiedsproces betekenisvolle resultaten behaald op het vlak van samenwerken en ontwerpend onderzoek. Er zijn echter nog extra stappen noodzakelijk. De diverse beelden dienen met de groep verder te worden bestudeerd, geoptimaliseerd en randvoorwaarden en uitgangspunten verder uitgewerkt alvorens er sprake kan zijn van een gedragen visualisatie.

Dit dilemma en enkele andere vragen zijn voorgelegd aan het managementteam van de PAGW op 1 april 2026. De bespreking heeft enkele richtinggevende suggesties opgeleverd. Een daarvan is de mogelijkheid om een voorstel voor te leggen voor de eventuele voortzetting van de verkenningsfase van de pilot (afronden gebiedsproces en ontwerpend onderzoek ) met maximaal 1 jaar waarbij het go / no-go moment voor de planvorming en uitvoering verplaatst richting de toekomst. Op 30 juni 2026 heeft de PAGW besloten de verkenning voort te zetten.

Momenteel wordt gewerkt aan het plan van aanpak met de samenwerkingspartners: North Sea Port; Waterschap Scheldestromen; Zeeuwse Milieu Federatie; ZLTO; Gemeente Vlissingen; Staatsbosbeheer; en de gebruikers en bewoners in het gebied. Het komende jaar zal toegewerkt worden naar resultaten in de vorm van denkbeelden voor de toekomst, inzichtelijk maken van transitiepaden en mogelijk het verder uitwerken van haalbare projectideeën.

Belangrijk voor het succes van de pilot is het centraal stellen van een integrale aanpak van gebiedsherinrichting op basis van vertrouwen en gelijkheid voor alle betrokkenen. Dit vraagt een gelijke benadering van alle belangen, zoals landbouw, waterveiligheid, natuurontwikkeling, recreatie en andere knelpunten of koppelkansen in het gebied. Duidelijkheid over de verschillende belangen, het herkennen en erkennen van die belangen en het inbrengen van die belangen in de herinrichting is ook essentieel. Zeker bij deze pilot waar wederzijds vertrouwen een hoofdzaak is. Integraliteit en gezamenlijkheid zijn daarbij de belangrijkste factoren voor het succes van de pilot.

De werkzaamheden maken integraal onderdeel uit van de reguliere bedrijfsvoering en worden verricht binnen de bestaande organisatiestructuur. De medewerker maakt deel uit van het team, neemt deel aan interne overleggen en werkt onder dagelijkse aansturing van de verantwoordelijke manager. Prioriteiten, werkzaamheden en gewenste resultaten worden vastgesteld door de organisatie. Vanwege het belang van continuïteit, kennisborging en nauwe samenwerking met interne stakeholders is sprake van een structurele rol binnen het team die volledige inbedding in de organisatie vereist.

Het beste voor Zeeland en de Zeeuwen. Daar zetten we ons elke dag voor in. Zo werken we aan wettelijke taken als natuurbeheer en helpen we samen met anderen maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Denk bijvoorbeeld aan energietransitie, de stikstofproblematiek of klimaatadaptatie (voorbereiden op het veranderende klimaat).
Dat doen we met ruim 700 collega's met elk hun eigen talent of specialisme. Van kantonniers tot medewerkers informatieveiligheid, van juristen tot beleidsadviseurs. En samen met andere overheden, maatschappelijke organisaties, private partijen en de inwoners van Zeeland.
De Middelburgse Abdij is de thuisbasis van provinciemedewerkers en het Zeeuws provinciebestuur.